Με την ευκαιρία του θανάτου του Κροπότκιν μια μέρα σαν σήμερα, προτείνουμε ένα σημαντικό βιβλίο του, στο οποίο παραθέτει με απλό τρόπο το όραμα του για μια διαφορετική κοινωνική διάρθρωση. Ξεκινώντας από τους λόγους και την αναγκαιότητα για την αλλαγή του κοινωνικού μοντέλου, ξεδιπλώνει τον τρόπο με τον οποίο αυτή η αλλαγή μπορεί να πετύχει κατά τη διάρκεια της κοινωνικής επανάστασης και σύμφωνα με ποιες αρχές θα λειτουργήσει στη συνέχεια η κοινωνία.
Παρότι αποτελεί μια συλλογή άρθρων που εκδόθηκαν σε βιβλίο το 1892, η τεχνολογική εξέλιξη και η πρόοδος σε τομείς που αφορούν τις θεμελιώδης ανάγκες του ανθρώπου, ενισχύουν την οπτική και τον τρόπο σκέψης του Κροπότκιν. Για παράδειγμα, στο θέμα του αναγκαίου χρόνου εργασίας, υποστηρίζει ότι ένα τρίωρο εθελοντικής εργασίας αρκεί για την εξασφάλιση όλων των αναγκαίων αγαθών, αφού στην αγροτική καλλιέργεια λόγου χάριν, η συμβολή του ατμοκίνητου(!) τρακτέρ είναι καθοριστική σε σχέση με το άροτρο! Βέβαια, αν και η πρόοδος ενισχύει την πίστη ότι μια νέα κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει, η αλλαγή προς αυτήν δυσκολεύει λόγω ισχυροποίησης του κράτους.
Αρκετές δομές της κοινωνίας έχουν αλλάξει, το ισχυρό σύγχρονο κράτος ταυτίζεται συχνά με το έθνος, τα σύνορα η ιθαγένεια και η μετανάστευση ελέγχονται έντονα και η οικονομική δραστηριότητα είναι πιο πολυμορφική. Οι τρόποι παραγωγής κεφαλαίου έχουν περάσει σε άλλα επίπεδα και ο καπιταλισμός μοιάζει περισσότερο με καθαρό τζόγο, αφού π.χ οι διάφοροι επενδυτές μπορούν να κερδίσουν χρήματα ποντάροντας σε αποτελέσματα πράξεων άλλων ή εμπορευόμενοι καθαρό αέρα, δηλαδή χωρίς να εκμεταλλεύονται άμεσα οι ίδιοι την πραγματική εργασία άλλων. Η ουσία της επιχειρηματολογίας του Κροπότκιν όμως παραμένει διδακτική και μπορεί να ενσπείρει την επαναστατική λογική.
Γενικά, η επιχειρηματολογία 19ου αιώνα του Κροπότκιν, απογυμνώνει πολλά ρεφορμιστικά αιτήματα που υιοθετήθηκαν από διάφορα ''επαναστατικά'' κινήματα, τα τελευταία 100 χρόνια, τα οποία αιτήματα δεν έχουν νόημα σε μια ελευθεριακή κοινωνία. Η επαφή με τη γενική εικόνα μιας τέτοιας κοινωνίας, απομυθοποιεί συνθήματα τύπου ''θέσεις εργασίας για όλους, οκτάωρο-πενθήμερο'' σε μια εποχή τεχνολογικών αλμάτων και για μια κοινωνία όπου πραγματικά δεν θα χρειάζεται να δουλεύουν όλοι και για οκτάωρο*.
Το βιβλίο απαντά σε αρκετά ερωτήματα και τελειώνοντας την ανάγνωση του θα έχετε σίγουρα κερδίσει σημαντική γνώση. Διαβάζεται εύκολα και το βρίσκεται εδώ ή εδώ ή το δανείζεστε σε χάρτινο βιβλίο, για το οποίο κόπηκαν δέντρα, στέλνοντας ένα μήνυμα. Ή αγοράστε το ώστε να το δανείσετε και παρακάτω.
*Για το ίδιο θέμα, αλλά με μια πιο ανάλαφρη, περίεργη (σαν τρολλάρισμα) και σύντομη προσέγγιση, Το δικαίωμα στην τεμπελιά του μαρξιστή Paul Lafarge.
