Φυλακές και Ελευθερία

Κάθε φορά που προκύπτει ένα θέμα που αφορά φυλακές και φυλακισμένους, εμφανίζονται οι γνωστοί τύποι με τις πιο κάτω απόψεις:

Άποψη 1: (σχόλιο σε συνέντευξη πρώην βαρυποινίτη, που εξηγεί πως με τον αυταρχισμό και την στέρηση δικαιωμάτων των φυλακισμένων οδηγηθήκαμε στις αυτοκτονίες)

''...Τους στερείται, λέει, το δικαίωμα να πάνε στις ανοικτές φυλακές και να έχουν τις εξόδους τους! Εξόδους και άδειες στους δολοφόνους! Δεν είμαστε σοβαροί σε τούτο τον τόπο. Χωρίς να γνωρίζω οτιδήποτε άλλο, όσα λέει ο βαρυποινίτης ότι κάνει ο Τρυφωνίδης συμφωνούν με την αντιμετώπιση που θα ήθελα και θα ανέμενα να είχαν όσοι πράττουν τέτοιου είδους εγκλήματα. Να τα βλέπουν και όσοι είναι έξω και να σκέφτονται διπλά πριν να διαπράξουν εγκλήματα και όχι να μην τους νοιάζει γιατί οι φυλακές είναι ξενοδοχεία.''

Άποψη 2: (σχόλια σχετικά με φυλακές ''πολυτελείας'' σε σκανδιναβικές χώρες)

''Αυτό δεν είναι φυλακή είναι εξοχή.'' ''Πολλή δημοκρατία πέφτει στη Νορβηγία.'' ''Καλά, και αυτό λέγεται φυλακή; Ξενοδοχείο είναι...'' ''Φτωχοί και άποροι σε λίγο θα διαπράττουν εγκλήματα ώστε να βρεθούν εκεί... Είπαμε, «κανονικές» συνθήκες, αλλά, όχι κι έτσι... Τι είναι αυτό; Σαν ξενοδοχείο 5 αστέρων μοιάζει...''

--------------------------------------------------

Θα επιχειρήσουμε μια ερμηνεία της πιο πάνω προβληματικής κρυφοφασίζουσας οπτικής. Όλοι οι παραπάνω και όσοι συμμερίζονται τις πιο πάνω απόψεις, πιθανόν να μην ξέρουν τι πάει να πει ελευθερία. Δεν ξέρουν τι είναι η ελευθερία και γι' αυτό δεν θεωρούν μεγάλη υπόθεση την απώλεια της. Δεν θεωρούν μεγάλη υπόθεση την απώλεια της, γιατί δεν είχαν ποτέ την ελευθερία τους. Δεν ξέρουν τι είναι ελευθερία, γιατί δεν βρέθηκαν ποτέ κοντά στην πραγματική ελευθερία. Επιπλέον δεν την αναζήτησαν ποτέ αφού αγνοούν ότι υπάρχει πραγματική ελευθερία, καθώς γεννήθηκαν στις συνθήκες αιχμαλωσίας του συστήματος.

Βλέποντας μια ''άνετη'' φυλακή, ξεχνούν ότι στην φυλακή είσαι περιορισμένος σε μια μικρή περιοχή-εγκατάσταση-κτήριο. Και το ξεχνούν γιατί και η καθημερινότητα τους εξελίσσεται και είναι περιορισμένη σε δύο μόνο κτήρια, το σπίτι και τη δουλειά. Το σώμα τους είναι ήδη φυλακισμένο στο δικό τους μίζερο, βρώμικο, μοναχικό, ανέραστο ''κλουβί'', οπότε βλέποντας τις ''ωραίες'' εγκαταστάσεις μιας σκανδιναβικής φυλακής, ζηλεύουν. Η ''πολυτελής'' φυλακή στην οποία δεν αισθάνεσαι μοναξιά, ούτε είναι βρώμικη, αλλά έχει δωμάτια για ψυχαγωγία και δεν είναι μίζερη, φαίνεται ξενοδοχείο. Βέβαια λείπει ο έρωτας, αλλά ο έρωτας έτσι κι αλλιώς λείπει από την μίζερη ζωή τους.

Θεωρούν ότι εύκολα μπορούν να μπουν στη θέση κάποιου κρατούμενου σε μια ''άνετη'' φυλακή. Δεν φοβούνται την απουσία των ερεθισμάτων της κοινωνίας, γιατί είναι ήδη σε μερική αναισθησία και δεν έχουν συναισθήματα για το κοινωνικό σύνολο. Δεν αντιδρούν γιατί τους ψεκάζουν(!), αλλά κατά βάθος ξέρουν ότι είναι δειλοί και πνευματικά ανάπηροι, άρα ήδη έγκλειστοι σε μια δική τους ''άνετη'' και ''βολική'' φυλακή. Άρα κάνουν εύκολα το νοητικό άλμα, όπου ταυτίζονται υποτίθεται με ένα κρατούμενο, αφού και οι ίδιοι είναι αιχμάλωτοι κάτω από το χοντρό πετσί τους, μουλιάζοντας στην μικροπρέπεια τους.

Θεωρούν ότι μια ''άνετη και πολυτελής φυλακή'' δεν είναι κάτι που τρομάζει έναν κρατούμενο, άρα δεν θα σωφρονίσει τον κρατούμενο, αφού πιστεύουν ότι οι κακές συνθήκες κράτησης σωφρονίζουν και ότι ο φόβος του εγκλεισμού σε μια φυλακή είναι αποτρεπτικός για το έγκλημα.

Δεν ξέρουν τι χάνει κάποιος στη φυλακή, γιατί δεν το είχαν ποτέ πραγματικά. Ακόμα και η επίφαση ελευθερίας που νιώθουν, δεν καλλιεργείται ώστε να γίνει πραγματική ελευθερία, ώστε να εκτιμηθεί η αξία της και κατ' επέκταση η απώλεια της από κάποιον συνάνθρωπο. Επιπλέον δεν νοιάζονται αυτούς που την χάνουν, ούτε και ψάχνουν τους λόγους που κάποιοι χάνουν την ελευθερία τους. Δεν εξετάζουν τις αιτίες που σπρώχνουν στο έγκλημα και τον τρόπο που το κράτος τιμωρεί, γιατί δεν νοιάζονται. Δεν νοιάζονται γιατί δεν αγαπούν τον συνάνθρωπο, ούτε και την ελευθερία του που είναι κομμάτι της δικιάς τους. Και δεν ξέρουν ότι η ελευθερία του δίπλα συνδέεται με την δικιά τους, γιατί δεν ξέρουν ούτε πως είναι η δικιά τους πραγματική ελευθερία, ούτε του δίπλα, ούτε και του συνόλου.